TI SISTEMA A MANILA NGA AGPAAMIANAN A KALSADA MANIPUD BAUANG, LA UNION AGINGGA ITI BANGUI, ILOCOS NORTE, 1913

TI SISTEMA A MANILA NGA AGPAAMIANAN A KALSADA MANIPUD BAUANG,

LA UNION AGINGGA ITI BANGUI, ILOCOS NORTE, 1913

Retrato, N.37

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag,

Probinsia iti Ilocos Norte ken Pagilian a Filipinas]

NAARAMID ti Manila nga agpaamianan a sistema ti kalsada bayat ti panawen a kolonisado ti Estados Unidos ti Filipinas. Ti nasao 

a kalsada ket kangrunaan nga imprastraktura a proyekto a gagem

a naaramid ket tapno agkokonekta dagiti probinsia iti akin-amianan 

a Luzon a dumanon iti kapital ti Filipinas. Idi tawen 1913, 

dimmanon ti kalsada manipud Bauang, La Union, agingga iti Bangui, Ilocos Norte, a nakasakupan ti dakkel 

a distansia a lumasat kadagiti kangrunaan nga ili ken siudad 

karaman dagiti akin-laud a paset a dalan a dumna iti asideg 

ti baybay.

Ti kalikagum dagiti Amerikano iti nasao a proyekto ket tapno 

agbalin a moderno ti transportasion iti Filipinas babaen 

ti panagdur-as iti rota a pagdalanan ti maibiahe a tagilako,  

nawaya a panaggunay ti armada ken idudur-as ti komersio. 

Ngem sakbay ti konstruksion ti kalsada, makuna a narigat 

ti agbiahe nga agturong iti amianan a probinsia ta agdepende 

kadagiti narisgo a pagdaliasatan a pagnaan, wenno aglugan 

ti kabalio, ballasiwen dagiti karayan a rason a mangparigat 

ken mangpabannayat ti biahe.

Agingga iti agdama a panawen, ti Manila nga agpaamianan a kalsada

ket nagtalinaed nga esensial ken kangrunaan a kalsada a pagdaliasatan

ken naawagan payen ti MacArthur Highway [dati a Route 3].

Agtultuloy a kas kangrunaan a kalsada dagiti maibiahe a tagilako,

para komersio ken pagdalanan nga agturong iti Ilocos Region, 

Central Luzon ken Metro Manila.

.

.

.

.

.

TI SISTEMA A MANILA NGA AGPAAMIANAN A KALSADA MANIPUD BAUANG,

LA UNION AGINGGA ITI BANGUI, ILOCOS NORTE, 1913

Retrato, N.37

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag,

Probinsia iti Ilocos Norte ken Pagilian a Filipinas]

Rudy Ram. Rumbaoa

wwwkoleksiondagitinagkaunaaladawan.blogspot.com

#ammuenpaydatoy #sistema #kalsada #bauang #launion #retrato #bangui

#ilocosnorte #laoagcity #filipinas #amianan #kolonisado #estadosunidos

#probinsia #luzon #moderno #transportasion #manila #macarthurhighway

#ilocosregion #centraluzon #herenciafilipinas 

#koleksiondagitinagkaunaaladawan #rudyramrumbaoa

*Nabulod dagiti ladawana a nausar iti

Herencia Filipinas

 

DAGITI ESTUDIANTE TI LAOAG CENTRAL SCHOOL, ILOCOS NORTE, 1913

DAGITI ESTUDIANTE TI LAOAG CENTRAL SCHOOL,

ILOCOS NORTE, 1913

Retrato, N.35

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag]

MAKITA iti daytoy a ladawan ti grupo dagiti estudiante ti Laoag Central School iti Ilocos Norte a mapattapatta a naala iti 1913 bayat ti nasapa a tawen ti American colonial education system iti Filipinas. 

Nagaruat dagiti estudiante iti simple ngem nadalus a pagan-anay idi simmango dagitoy iti kamera tapno maalaan ti ladawan---nga iyanninawna ti alisto nga irurungbo ti banag nga ipangruna pakaseknan ti pormal nga edukasion iti dayta a tiempo.

Naestablisar a kas paset ti Philippine public school system nga inyam-ammo dagiti Amerikano. Maysa ti Laoag Central School kadagiti nagkaadu nga institusion a nangipaay ti elementary education iti ingles tapno masuposupan dagiti subjeto iti panagbasa, panagsurat, aritmetika ken sibiko. Kaaduan kadagiti estudiante ti naggapu iti nagduduma a lugar ken ili ti Ilocos Norte---a mangibagi ti baro a henerasion dagiti Filipino nga edukado iti babaen ti moderno a kurikulom a ti panggepna ket tapno mapadur-as ti literasia iti pagilian.

Agserbi ti ladawan a kas testimonia iti transpormasion ti edukasion iti Filipinas---ken nangipakita kadagiti ilokano nga agtutubo no nakasano nga inarakupda ti panagsursuro ken maisagana ti baro nga opurtunidad iti alisto a panagbalbaliw ti sosiedad.

.

.

.

.

.

DAGITI ESTUDIANTE TI LAOAG CENTRAL SCHOOL,

ILOCOS NORTE, 1913

Retrato, N.35

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag]

Rudy Ram. Rumbaoa

wwwkoleksiondagitinagkaunaaladawan.blogspot.com

[Nabulod ti ladawan a nausar iti Herencia Filipinas]

#herenciafilipinas #laoagcentralschool #ilocosnorte #laoagcity #informative #article #edukasion #panagduras #nagkaunaaladawan

#rudyramrumbaoa

KAPILIA TI KATOLIKO ITI KAMPOSANTO TI LAOAG

KAPILIA TI KATOLIKO ITI KAMPOSANTO TI LAOAG

Retrato, N.12

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag]

SAAN a nalatak ken di unay ammo nga atraksion daytoy colonial-era a kapilia ti katoliko iti kamposanto ti siudad kadagiti turista ken gangannaet nga agpaspasiar iti probinsia ti Ilocos Norte—- nga agingga ita, maus-usar pay laeng iti tiempo ti dipinturong wenno fiesta dagiti natay.

Kuna ti heritage blogger Estan Cabigas, “maysa daytoy kadagiti nabatbati a kapilia iti pagilian a pakakitaan nga agkakamang pay laeng dagiti radrilio a nakakapet iti mismo a bagi ti pasdek.”

Ti parupa ti kapilia isut’ maysa a kapintasan nga ehemplo ti makuna nga “typical northern Ilocano template” wenno iladawanna ti maipapan kadagiti naisangsangayan a karakteristiko ni Ilocano mainaig ti maysa banag, pasamak ken lugar ti siensia ken arte maipapan iti panagdisenio kadagiti pasdek para ti simbaan.

.

.

.

.

.

KAPILIA TI KATOLIKO ITI KAMPOSANTO TI LAOAG

Retrato, N.12

Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag

Rudy Ram. Rumbaoa

wwwkoleksiondagitinagkaunaaladawan.blogspot.com

#kapilia #kamposanto #katoliko #nagkauna #langa #ladawan #siudadtilaoag #ilocosnorte #dipinturong #atraksion #estancabigas #ilocanotemplate #karakteristiko #colonialera #ilocano #disenio #simbaan #radrillo

*Nabulod dagiti nausar a ladawan iti Wikipedia ken Estan Cabigas.

 

TI TUROD ITI ERMITA KEN LUGAR A NAKAIMULAAN TI KAYO A KROS, KEN NAKAARMIDAN TI UMUNA A MISA ITI ILOKOS

TI TUROD ITI ERMITA KEN LUGAR A NAKAIMULAAN TI KAYO A KROS, KEN NAKAARMIDAN TI UMUNA A MISA ITI ILOKOS

Retrato N.24

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag]

MAKITA ken masarakan ti Ermita Hill iti abagatan a daya a paset ti Siudad ti Laoag.

Sakbay a sinakup dagiti kastila ti siudad, paggigiananen dagiti nagkauna nga umili iti Laoag ti turod no sadino a nagbangonda kadagiti agdedekket a pagtaengan iti lawlawna. Pinili dagiti natibo daytoy a lokasion a pakabangonan ti komunidad saan laeng a gapu ti kaasideg ti lugar iti karayan no di pay ket importante para kadakuada a paggapuan ti taraon ken danum nga inumenda.

Idi sakbay nga agngudo ti 16th century, pinadur-as dagiti misionario ti kondision ti panagbiag dagitoy a natibo, nayakarda iti baro a pagyananda iti sentro ti Laoag nga isu ti Partke ni Aurora ita.

Nabangon ti kongkreto a kros nga agarup 28-metro ti katayagna iti tuktok ti turod idi 1972 a kas simbolo ti pannakalagip ti Maikapat a Sentenario ti Kristianisasion iti Ilocos. Ti nakaay-ayat, naangay ti umuna a misa iti Siudad ti Laoag iti Ermita Hill.

Kalpasanna, nagbalin nga umuna a missionaries' quarters ken umuna a kapiliada ngem daksanggasat ta napuoran ti daan a pasdek idi Hunio 14, 1988 a nakarippuoganna. Naipatakder dagiti lima a letra L-A-O-A-G iti tuktok ti turod nga agserbi a kas “marker” ti siudad.

Saan laeng a kinatalged [kinatalna] ti madiskobre no di pay ket adda gundaway a makita ti pakabuklan ti siudad-- ti Padsan River ken karruba nga ili a kas ti San Nicolas, Sarrat ken Vintar. Iti daya a paset, makita dagiti bantay ti Apayao a maawagan iti Cordillera Mountain Ranges.

.

.

.

.

.

TI TUROD ITI ERMITA KEN LUGAR A NAKAIMULAAN TI KAYO A KROS, KEN NAKAARMIDAN TI UMUNA A MISA ITI ILOKOS

Retrato N.24

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag]

Rudy Ram. Rumbaoa

wwwkoleksiondagitinagkaunaaldawan.blogspot.com

#turod #ermita #lugar #nakaimulaan #kayo #kros #nakaaramidan #umuna #misa #koleksion #nagkauna #ladawan #siudadtilaoag #ilocosnorte #pakasaritaan #pakalaglagipan #rudyramrumbaoa

[Nabulod dagiti ladawan a nausar]

TI SURNADAN NI GOBERNADOR ROQUE B. ABLAN, SR.

TI SURNADAN NI GOBERNADOR ROQUE B. ABLAN, SR.

Retrato, N.23

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag]

BINALIWAN a binangon ti National Historic Institute [a maawagan itan iti National Historical Commssion] ti surnadan [shrine] 

ken biblioteka [library] a nakaibalayan ken pakasarakan 

ti mini-library ken museo ti memorabilia ni dati a gobernador

 iti Ilocos Norte Roque B. Ablan, Sr., soldado iti Maikadua 

a Gubat ti Sangalubongan.

Nayanak ni Gob. Ablan, Sr. iti Siudad ti Laoag, Ilocos Norte

idi Agosto 9, 19o6. Nagturpos idiay Unibersidad ti Filipinas

iti Filosopia idi 1929 ken Law idi 193o. Naipasa ni Ablan

ti bar examination iti isu met la a tawen.

Nabotosan a kas Gobernador iti Ilocos Norte idi 1937 ken 1941. 

Kalpasan dayta, binangon ni Ablan ken isu met laeng ti nagidaulo 

iti Ablan-Madamba Guerilla Group of Northern Luzon. 

Balligi ti pannakirupakda kontra iti puersa dagiti Hapon

iti Pampaniki, Solsona, Ilocos Norte idi Nobiembre 8, 1942.

Napan ni Ablan idiay Cagayan idi Disiembre 1o, 1942 tapno agdamag 

ken ni Gobernador Marcelo Adduro ngem saanen a nagsubli iti Ilocos Norte. Mamati ti kaaduan a napapatay ni Ablan bayat iti enkuentro kadagiti Hapon. Iti agdama, saan pay nga ammo iti 'yan ti bangkayna.

Ti surnadan isu ti testimonia ken pammigbig kadagiti naaramidan ni Ablan idi WW II. Ibilang dagiti taga-Ilocos Norte a bannuar 

ni Roque B. Ablan, sr.

.

.

.

.

.

TI SURNADAN NI GOBERNADOR ROQUE B. ABLAN, SR.

Retrato, N.23

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag]

Rudy Ram. Rumbaoa

wwwkoleksiondagitinagkaunaaladawan.blogspot.com

[Nabulod ti ladawan a nausar]

 

Gabaldon Law

GABALDON LAW

Retrato, N.o9

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag]

INLAWLAWAG ni dati nga Assemblyman Isauro Gabaldon ti inesponsoranna

a linteg no apay a nabukel ti Act [Aramid] 18o1 nga ad-adda a nalatak nga awagna a "Gabaldon Law." Ti kangrunaan a gagem ti Gabaldon Law ket tapno maital-o ti edukasion nga agpaay para iti amin--- ken mangilawlawag no apay a daytoy a klase ti pasdek "Gabaldon" ket masarakan iti intero a pagilian a Filipinas.

Nairaman iti disenio a masurot ti pannakabangon ti Gabaldon Law iti blueprint-na ti adu a parte wenno paset ti siam a classrooms [kuarto a pagisuroan], biblioteka, property room, ofisina ti prinsipal ken pagguummongan a lugar a makalaon iti uppat a gasut a tattao. Nabangon ti nasao a pasdek iti agarup uppat nga ektaria a lote a namulaan ti kayo iti aglawlaw ken naaladan.

Kadagiti kuarto a pagbasaan ti Gabaldon Buildings, nagustoan ken naay-ayo dagiti Filipino a nangrikna ti wayawaya a naipaidam kadakuada bayat ti panangsakop dagiti Espaniol ti pagilian. Addan dagiti Amerikano a nagisuro kadagiti Gabaldon Buildings iti tawen 19o7 ngem nagngudo ti akemda idi 1935 idi sublaten dagiti Filipino a manursuro ti posisionda.

Iti probinsia ti Ilocos Norte, naidukomento nga adda mapattapatta a 12 nga Gabaldon schools. Iti laksid a nagbalin dagitoy nga heritage structures, dagitoy nga Gabaldon schools ti nagbalin a saksi iti lokal ken sabsabali pay nga importante a pakasaritaan ti probinsia--- dagiti eskuela, garison [lugar nga ayat dagiti paltog, soldado ken armas] ken dagiti ospital.

.

.

.

.

.

GABALDON LAW

Retrato, N. o9

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag]

Rudy Ram. Rumbaoa

wwwkoleskiondagitinagkaunaaladawan.blogspot.com

*Nabulod ti ladawan a nausar iti Image & Content:

http://museoilocosnorte.com/.../gabaldon.../nggallery/page/2

 

Ammuen Pay Daytoy

TI KOMBENTO NI SANTA MONICA

Retrato, No. 34

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad

ti Laoag ken Probinsia iti Ilocos Norte]

Naidumduma a pintas ti buya daytoy radrilio a pasdek ti kombento iti Sarrat, Ilocos Norte. Nagbalinen daytoy nga atraksion kadagiti turista, lokal man wenno gangannaet. Wen masarakan daytoy iti abay ti pagdidinnamagan a simbaan ni Sta. Monica.

.

.

.

.

.

TI KOMBENTO NI SANTA MONICA

Retrato, No. 34

Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag ken Probinsia

iti Ilocos Norte

Rudy Ram. Rumbaoa

wwwkoleksiondagitinagkaunaaladawan.blogspot.com

[Nabulod ti ladawan a nausar]

 

ILOCANO MANIPUD ITI ILOCOS NORTE TI KAUNAAN A FILIPINO OLYMPIC MEDALIST

ILOCANO MANIPUD ITI ILOCOS NORTE TI KAUNAAN A FILIPINO OLYMPIC MEDALIST

Retrato, No. 33

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag ken Probinsia iti Ilocos Norte]

NI TEOFILO YLDEFONSO ti kaunaan a Filipino iti Southeast Asian Nations ti nakasukit ti medalia iti Olympic games---ken kakaisuna a kaunaan a Filipino a nangabak iti adu ken nagduduma nga Olympic medals.

Nayanak ni Teofilo iti Piddig, Ilocos Norte. Awan nangsanay kenkuana nga aglangoy. Bukodna a kabaelan nga aglangoy ti nangted kenkuana ti panagtalek iti bagi. Iti panagsanayna nga aglangoy iti Guisit River ti nakasanayanna a husto ti teknik iti panaglangoy. Ti breaststroke a panaglangoy ti nangted kenkuana iti balitok a medalia iti Far Eastern Games ken ti back-to-back ti nakasukitanna pay iti pirak a medalia [bronze medal] idi tawen 1928 ken 1932 Olympics. Naawagan ni Yldefonso iti "Father of the Modern Breaststroke gapu ta binaliwanna a namimpinsan ti teknik daytoy a klase ti panaglangoy.

Iti labes daytoy nga ay-ayam a pagesmanna, maysa pay ni Yldefonso a patriotiko wenno ti panangipakita ti panangipateg iti bukod a pagilian. Kas kameng iti Philippine Scout, nakirinnupak kadagiti kabusor iti Battle of Battan idi Maikadua a Gubat ti Sangalubongan. Nalasatanna ti makuna a Death March ngem kalpasan dayta, nagpukaw iti concentration camp idi tawen 1942.

Agtultuloy ti leyendo ni Yldefonso agingga ita gapu ti impakita ken impariknana saan laeng nga iti benneg ti ay-ayam ken Olimpiko no di pay ket ti tured, kinaandur, abilidad nga aganus ken kabaelan nga agsakripisio ti nangsukog iti kinataona---ti pudno nga inspirasion iti naangay a Palarong Pambansa 2o25 iti Probinsia ti Ilocos Norte.

.

.

.

.

.

ILOCANO MANIPUD ITI ILOCOS NORTE TI KAUNAAN A FILIPINO OLYMPIC MEDALIST

Retrato, No. 33

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag ken Probinsia iti Ilocos Norte]

Rudy Ram. Rumbaoa

koleksiondagitinagkaunaaladawan.blogspot.com

[nabulod ti ladawan a nausar]

 

TI LAOAG-ILOCOS NORTE TRACK TEAM BOYS, 1910

TI LAOAG-ILOCOS NORTE TRACK TEAM BOYS, 1910

Retrato, No. 32

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag ken 

Probinsia iti Ilocos Norte]

NAKALALAGIP ti historiko a pakasaritaan daytoy ladawan a nasurat 

a mangitantan-ok kadagiti umaayam a lallaki iti Laoag-Ilocos Norte Track Team idi tawen 191o bayat ti kinaagtutubo a pigsa 

ken napnoan espiritu ti kina-atletiko a kababalin a panagduyos

iti ehersisio ken ay-ayam.

Makita iti ladawan a nagkawes laeng ti team boys iti simple 

nga atletiko nga aruat wenno pagan-anay a mangirepresentante 

ti imahe ti organisado nga ay-ayam iti Filipinas

idi un-unana a panawen no sadino a makipaset ti lokal 

a komunidad iti pisikal a kompetision kas paset ti edukasion 

ken pagliwliwaan.

Maysa nga ili ti Laoag nga am-ammo kadagiti napnoan maris 

ken pakasaritaan ti kultura ken nagrugian a nagsursuroan 

ti kinadisiplinado a talento dagiti umaayam idi 2oth century.

Ipakita daytoy a ladawan ti manmano wenno naidumduma a buya 

ti kina-atletiko a langa iti tradision ti ilocos Norte 

a mangitandudo ken mangitangsit ti dayaw ken determinasion

ti agtutubo nga atletiko a mangsaranget ken mangsukog 

ti pakasaritaan ti ay-ayam iti rehion.

.

.

.

.

.

TI LAOAG-ILOCOS NORTE TRACK TEAM BOYS, 1910

Retrato, No. 32

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag ken

Probinsia iti Ilocos Norte

Rudy Ram. Rumbaoa

wwwkoleksiondagitinagkaunaaladawan.blogspot.com

[Nabulod ti ladawan a nausar iti Herencia Filipinas]

 

Torre a Pagkampanaan ti Bacarra Church-- ti "Acrobatic Bell Tower of Bacarra"

TORRE A PAGKAMPANAAN TI BACARRA CHURCH

Retrato, 31

[Koleksion Dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag 

ken Probinsia iti Ilocos Norte]

Dagiti duog ken agdama a ladawan ti torre a pagkampanaan iti simbaan ti St. Andrew the Apostle Parish, wenno ti nalatak nga awagna a Bacarra Church, Bacarra, Ilocos Norte.

Nabangon ti simbaan idi 1593 babaen kadagiti praile nga Agustino [Augustinian Friars] ken indeklara ti National Historical Commission of the Philippines [NHCP] ken National Cultural Treasure by the National Museum of the Philippines [NMP] a kas National Historical Landmark

Naawagan pay ti torre a kas "Acrobatic Bell Tower of Bacarra."

.

.

.

.

.

TORRE A PAGKAMPANAAN TI BACARRA CHURCH

Retrato, No.31

Koleksion dagiti Nagkauna a Ladawan iti Siudad ti Laoag ken Probinsia iti Ilocos Norte

Rudy Ram. Rumbaoa

koleskiondagitinagkaunaaladawan.blogspot.com

[nabulod dagiti ladawan ken ni Francis Pascua Cabuyaban]